يحيى دولت آبادى

403

حيات يحيى ( فارسى )

باز به صورت ظاهر بديده اشخاص بى خبر انتخاب شدن چند نفر از مليون جارى شدن مفاد آن فرمان را مىرساند و اين آخر نمايش حكومت ملى است كه باينصورت انجام ميگيرد . اينجا لازم است از روى انصاف و حقگوئى تحقيق مختصرى هم بشود و آن اين است ما نبايد فراموش كنيم كه در دوره‌هاى اولى مجلس كه انتخابات آزاد بود در انتخاب وكيل توجه عوام بيشتر به اشخاص مقدس ظاهر الصلاح بود چه تصور ميكردند آنها از روى ديانت اسلامى كه دارند مصالح دينى را اولا و دنيائى را ثانيا رعايت خواهند كرد و به اشخاص تجددخواه سياستمآب كمتر توجه ميشد مبادا حدود دينى را در مجلس رعايت نكنند و از روى همين نظريه بود كه روحانيان اصرار كردند ماده‌ئى در قانون اساسى نوشته شود كه اگر چيزى از مجلس گذشت كه مخالف شرع اسلام باشد قانونيت ندارد و هم موضوع لزوم وجود چند نفر از رؤساى روحانى در مجلس باسم طراز اول از روى همين نظريات بود اين بود كه مجلس شورايملى بيك مجلس مذهبى بيشتر شباهت داشت تا يك مجلس سياسى و اقتصادى چنان كه براى اظهار مسلمانى كردن و عوام‌فريبى نمودن در ايام محرم و صفر ده روز در مجلس عزادارى ميشد و چند هزار تومان مصرف ميگشت تا در مجلس ششم كه اين كار موقوف شد و موجب رنجش جمعى از اهل منبر و كاركنان گشت كه هرسال از اين راه استفاده‌هاى مادى مينمودند در اين صورت تا يكدرجه در انتخابات مجلس تا چندى نظر داشتن كه اشخاص تجددخواه واقف بمواقف عصر انتخاب شوند تا مملكت را پيش برده در اصلاحات اساسى دولت را مساعدت نمايند شايد صلاح مملكت باشد اما بايد از راه قانونى نظامنامه انتخابات را درست كرد كه اين نتيجه را بدهد نه اينكه به ظاهر انتخابات را آزاد بخوانند و در واقع مردم را مجبور كنند بصورتيكه آنها داده‌اند و يا باشخاصيكه آنها تعيين نموده‌اند رأى بدهند و مجلس و مشروطه را بازى تصور ننمايند . خلاصه مجلس ششم مانند يك مؤسسه دولتى در تحت نظر وزير دربار دائر مىشود و وجود چند نفر از اشخاص داراى رأى و فكر مستقل در آنجا بىاثر ميماند حتى يك انتقاد مختصر هم نميتوانند بكنند و جز سكوت كردن و نزد وجدان خود خجل